Linux Basic Commands

Emre Marangoz
13 min readAug 1, 2022

--

Linux tabanlı işletim sistemlerini çoğunlukla terminal üzerinden kontrol edilmektedir. Linux, GNU standardında açık kaynak kodlu, özgür yazılım olduğundan çeşitli geliştiriciler tarafından farklı komutlar geliştirilmiştir. Bu komutlar disk işlemleri, ağ işlemleri, dosya paylaşım işlemleri vb. gruplara ayrılabilir.

shell :: kabuk :: çeşitli shell’ler :: bash, csh, zsh

Kullanıcı <=> Shell <=> İşletim Sistemi <=> Donanım

directory : dizin

~ : tilde : kullanıcı dizini : home directory

/ : root dizini

root : kök

prompt : komut yazdığım yer

cd — change directory

cd / : Dizinler arası geçiş için kullanılır. Ana dizine gider.

cd ~ : Kullanıcı ev dizinine gider.

cd : sadece komut yazılırsa da ev dizinine gider.

cd .. : üst dizine gider.

cd /etc : Kök dizinindeki etc dizinine gider

pwd — print work directory

pwd : mevcut dizin yolunu kök dizinden itibaren tam yolunu verir.

ls — list directory — Dizin ve dosyaları listelemek için kullanılır.

ls : Bulunduğun dizin ve dosyaları listeler.

ls -a : gizli dizin dosyalarını listeler.

ls -l : dizin ve dosyaları detaylı olarak listeler.

ls -lh : dizin ve dosya boyutlarını okunabilir biçimde listeler.

ls dizinimiz : Komuta dizin seçeneği verilirse, verilen dizin listelenir.

ls / -l : Kök dizineki dizin ve dosyaları liste biçiminde listeler.

ls -d parametremiz : Sadece dizinleri listelemek için.

ls -lah : Genel kullanımı

ls -tl : zamana göre sırala

ls -alt : gizli dosyalarda dahil

ls -altr : zamanıda tersine çeviriyor

ls -Sl : boyutuna göre sırala

ls -rSl : tersten sırala

ls — rSla : gizli dosyalarıda dahil et

ls -Slrh : size’ları düzeltti

cat — concatenate files

cat metin.txt : dosya içeriğini okumak için kullanılır.

cat -n metin.txt : dosya içeriğini numaralandırmak için n kullanılır.

cat > dosyamız : Ayrıca dosya oluşturmak içinde kullanılır.

touch metin.txt : genellikle tablo oluşturmak için kullanılır.

clear : terminal ekranını temizler

service : Çalışan servislerle ilgili işlem yapmak için kullanılır.

service servisimiz start : Servisi başlatmak için start kullanılır.

service servisimiz status : Servis hakkında bilgi almak için status kullanırlı.

service servisimiz restart : Yeniden başlatmak için.

service servisimiz reload : Ayarları yeniden yüklemek için.

service servisimiz stop : Durdurmak için.

top : Çalışan uygulamaların hafıza, işlemci vb. kullanım bilgilerini verir.

top -c : İşlemci kullanımna göre sıralamak için.

ping www.google.com : Uzak sistemi sorgulamak için kullanılır.

uptime : Sistemin çalışma zamanını verir.

whoami : Mevcut kullanıcı bilgilerini verir.

whereis : Genellikle uygulama ayar dosyalarını hızlıca bulmak için kullanılır.

poweroff : Sistemi kapatır

whatis poweroff: Komutlarla ilgili kısa bilgi almak için kullanılır.

man ls : komutlarla ilgili detaylı bilgi almak için kullanılır.

mkdir — make directory

mkdir <dizin_adi> : Dizin oluşturmak için kullanılır.

mkdir <dizin_adi> <dizin_adi2> <dizin_adi3> : Birden fazla.

mkdir -p <dizin_adi/dizin_adi2/dizin_adi3> : Dizin altında oluşturmak için.

mkdir -pv <dizin_adi/dizin_adi2/dizin_adi3> : İşlem sonucuyla ilgili bilgi almak için.

rmdir — remove directory

rmdir <dizin_adi> : Boş dizin silme işleminde kullanılır.

rm : remove : dizinleri içindekilerle birlikte silmek için kullanılır

rm -rf <dizin_adi> : Dosya veya dizin silme işlemi için kullanılır.

Kullanırken dikkatli olmakta fayda var.

sudo rm -rf dizin : dizin ve altındakileri sil

Eğer sadece dizini silmek istiyorsanız, rmdir’e bir alternatif olarak rm -r kullanın.

rm -i deneme.html : ben bu dosyayı kaldırayım mı diye soruyor emin misin?

rm -d test : test dizinini sil : boşsa siler

rm -r dizin1 : içi dolu olsada sildi

cp — copy

cp -r kaynak hedef : dosya veya dizin kopyalama için kullanılır.

cp -r kaynak kaynak1 kaynak2 hedef : Birden fazla kopyalama.

md — move

mv kaynak hedef : Dosya veya dizin taşımak için kullanılır.

mc dizin yeni_dizin_adi : Dosya veya dizin adını değiştirmek içinde kullanılabilir.

du -sh dizin : Dizin boyutunu öğrenmek için kullanılır. du -sh * : Dizin içerisindeki tüm dizinlerin boyutunu öğrenmek için kullanılır. du -shc * : Dizinlerin toplam boyutu için c parametresi kullanılabilir.

find

find <aranacak_yer> -type d -name <dizin_adi> : Dosya ve dizin aramak için kullanılır.

find arama_yeri -name aranan : Geniş bir kullanımı olan arama komutu.

find arama_yeri -iname aranan : Aramayı büyük küçük harfe duyarsız olarak yapmak için iname parametresi kullanılır.

find <arama_yeri> -name <ara*> : Tam adı bilinmiyorsa yıldır karakteri kullanılır.

find <arama_yeri> -name <*.txt> : Örneğin uzantısı .txt olan dosyaları bulmak için aşağıdaki komut kullanılabilri.

find -type d aranan : Parametre d alırsa dizin, f alırsa dosyaları listeler.

find <arama_yeri> -name -size +10k : Aranan ifadenin boyutunu belirtmek için size parametresi kullanılır.

head dosya : Dosya içeriğini dosya başından itibaren okumak için kullanılır.

head -n3 dosya : Satır sayısını belirtmek için n parametresi kullanılır.

head -c3 dosya : Karakter sayısını belirtmek için c parametresi kullanılır.

tail dosya : Dosya içeriğini dosya sonundan itibaren okumak için kullanılır. (Varsayılan 10 satır)

tail -n3 dosya : Satır sayısını belirtmek için n parametresi kullanılır.

tail -c3 dosya : Karakter sayısını belirtmek için c parametresi kullanılır.

tail -f dosya : Dosya değişikliklerini takip etmek için f parametresi kullanılır.

more dosya : Dosya içeriğini parça parça okumak için kullanılır.

less dosya : Dosya içeriğini more komutundan daha fazla seçenekler parça parça okumak için kullanılır.

sort dosya : Dosya içeriğini sıralı okumak için kullanılır.

nl dosya : Dosya içeriğini satır numarası ekleyerek okuma yapar.

pr dosya : Dosya içeriğini sayfalayarak okumak için kullanılır.

tee dosya : Yeni bir komut oluşturmak ve çıktı yönlendirme.

file dosya : Dosya ile ilgili bilgi almak için kullanılır.

stat dosya : Dosya ile ilgili detaylı bili

whereis ve which — Çalıştırılabilir dosyaların konumunu bulmak için kullanılır.

whereis

whereis cd

which

which cd

grep aranan dosya : Arama yapmak için kullanılır

grep -i aranan dosya : Bütük küçük harfe duyarlı

grep -r aranan dizin : Aramayı dizin altındaki tüm dosya ve dizinlerde yapmak için r parametresi kullanılır.

grep -ir ‘^Merhaba’ dosya.txt : Arama sırasında başlangıç(^) ve bitiş ($) karakterleri ile arama yapılabilir

ÇIKTI YÖNLENDİRME

Çalıştırılan komutların sonuçlarını bir dosya yazdırmak veya eklemek için çıktı yönlendirme kullanılır.

Linux komutları temel olarak 3 farklı tanımlayıcıya sahiptir.

Standart girdi(stdin)< — Komuta girdi olarak kullanılır.

komut < dosya

Standart çıktı (stdout) > — Komut sonucu çıktı olarak kulanılır.

komut > dosya

Dosya ve dizinleri dosyaya kaydetmek için;

ls -lah > liste.txt

Dosya üzerine ekleme yapmak için çift yönlendirme (>>) kullanılabilir.

komut >> mevcut_dosya

Dosya ve dizinlerin dosya üzerine kaydetmek için;

ls -lah >> liste.txt

Standart hata (stdorr) 2> — Komut hatası çıktı olarak kullanılır.

hatali_komut 2> dosya

Komut hatasını dosyaya kaydetmek için;

hatali_komut 2> hata.txt

ARDIŞIK KOMUTLAR

Bir komutun sonucunu başka bir komuta kullanmak için ardışık komutlar | kullanılır.

Genellikle komut çıktısında arama yapmak için kullanılır..

Listeleme komutunun sonucu grep komutuna gönderilerek komut sonucunda arama yapılır.

ls -lah | grep ‘^d’

Çalışan işlemler çıktısı wc komutuna gönderilerek çalışan işlem sayısı bulunmuştur.

ps -aux | wc -l

Uzun komut sonuçlarını parça parça okumak için more ve less komutuna yönlendirme de sıklıkla kullanılır.

ls -lah | more

ls -lah | less

Bağlı Komutlar

Bir komutun çalışma durumuna göre sonraki komutun çalışması için bağlı komutlar (&&) kullanılır.

make && make install

Birinci komut çalışmadığında ikinci komut çalışmayacaktır.

Sıralı Komutlar

komut; komut1; komut2 Komutları sırayla çalıştırmak için sıralı komutlar (;) kullanılır.

pwd;ls -lah

pwd;ls -lah;date

Linux Dosya ve Dizin İzinleri

Linux’ta her şey bir dosya olduğundan dosya ve dizin izinleri önemlidir.

ls -l : Dosya ve dizin izinlerini öğrenmek için ls komutu ve l parametresi kullanılır.

stat -c “%a %n” * : Diğer bir yöntemle stat komutunun kullanılmasıdır.

İzin bölümündeki ilk harf dosya tipini, diğerleri ise izinleri ifade eder.

Dosya tipi harfi d ise dizin, tire (-) ise dosya olduğunu belirtir.

İzinlerin harf karşılığı :

r — : okuma yetkisi (read)

w — yazma yetkisi (write)

x — çalıştırma yetkisi (execute)

**Örneğin; Aşağıdaki dosya izinlerini inceleyelim : **

-rw-r — r —

En baştaki — işaretinden dolayı dosya olduğu anlaşılır

Daha sonra diğer ifadeler üçerli parçalara ayrılır.

rw- r — r —

i

rw- : dosya sahibinin okuma ve yazma izni olduğunu,

r — : dosya sahibiyle aynı grubun sadece okuma izni olduğunu

r — : diğer tüm kullanıcılar sadece okuma izni olduğunu ifade eder.

Dosya ve dizinlere izin verme

Dosya ve dizinlere izin vermek için chmod komutu çeşitli şekilde kullanılablir.

chmod u/g/o/a +/=/- r/w/x

u : dosya sahibi (user)

g — dosya sahibibin grubu (group)

o — diğer kullanıcıları (others)

a — tüm hakları (a)

(+) — yetki ekleme

= — yetki eşitleme

— : yetki çıkarma

r — okuma yetkisi (read)

w : yazma yetkisi (write)

x — çalıştırma yetkisi (execute)

chmod o+r dosya : Diğer kullanıcılara yazma izni verir

chmod o=r dosya : ya da bu

chmod ugo+rw dosya : Dosya sahibine dosya sahibinin grubuna ve diğer kullanıcılara yazma ve okuma izni verir.

chmod +rw dosya : Herhangi bir kullanıcı bölümü belirtilmediğinde ifade tüm bölüm için çalışır.

stat -c “%a %n” * : Diğer bir kullanımda stat komutunun çıktısında olduğu gibi sayıların kullanılmasıdır.

Komut çıktısındaki sayısal ifadeler aşağıdaki şekilde olur.

4 — okuma (read)

2 — yazma (write)

1 — çalıştırma (execute)

0 — yetki alma

Birden fazla izin verileceği zaman verilecek izinler toplanır.

iki rakam dosyanın sahibinin izinlerini, ikinci rakam dosyanın sahibiyle aynı grupta bulunan kullanıcıların yetkilerini, üçüncü rakam diğer kullanıcıların yetkilerini ifade eder.

chmod 644

Dosya sahibi 4 + 2 = 6 okuma ve yazma iznine sahiptir.

Dosya sahibiyle aynı grup 4 = 4 sadece okuma iznine sahiptir.

Diğer kullanıcılar 4 = 4 sadece okuma iznine sahiptir.

chmod 755

Dosya sahibi 4 + 2 + 1 = 7 okuma, yazma ve çalıştırma iznine sahiptir.

Dosya sahibiyle aynı grup 4 + 1 = 5 okuma ve yazma iznine sahiptir.

Diğer kullanıcılar 4 + 1 = 5 okuma ve yazma iznine sahiptir.

Dosya ve dizin sahibini değiştirmek

Dosya sahibini değiştirmek için chown komutu kullanılır.

chown <dosya_dizin>

Değişikliği tüm dizin ve dosyalarda yapmak için R parametresi kullanılır.

chown -R <dosya_dizin>

Komut linux tabanlı sunucu sistemlerinde sıklıkla kullanılır.

Dosya sahibini ve grubunu değiştirmek için kullanıcı: grup biçiminde kullanılır.

chown -R : <dosya_dizin>

Dosya ve dizin grubunu değiştirmek

Dosya grubunu değiştirmek için chgrp komutu kullanılır.

chgrp <dosya_dizin>

Disk İşlemleri

Linux tabanlı işletim sitemlerinden disk boyutunu öğrenme, bölümleme, biçimlendir, mount etme vb. disk işlemleri ile ilgili disk komutları yer alıyor.

Linıx’ta her şey bir dosya olduğundan disk işlemleri diğer işletim sistemlerine göre farlılık gösteriyor.

Disk boyutunu öğrenme

df : Linux tabanlı işleteim sistemlerinde disk boyutunu öğrenmek için df komutu kullanılır.

df -h : çıktının daha okunabilir olması için h parametresi kullanılır.

Benzer şekilde disk ile ilgili bilgi almak iiçn fdisk, parted, lsblk vb. komut ve araçlarda kullanılabilir.

fdisk -l

parted -l

lsblk

**Disk Eşleme

Linux’da USB takıldığında USB görmüyor gibi sorularla sıklıkla karşılaşılır. Bunun için disk eşleme veya mount etme işleminin yapılması gerekir.

Disk eşleme öncesi fdisk -l veya lsblk ile eşleme yapılacak diskin yolu bulunur. **

mkdir /media/bellek : Disk yolu bulunduktan sonra media veya mnt dizini içine bir dizin oluşturularak disk eşleme işlemi başlatılır.

Disk eşleme için media ve mnt dizininin kullanımı ve dizin oluşturma zorunlu değildir.

mount /dev/sdb1 /media/bellek : Ancak genellikle media ve mnt dizinleri kullanılır.

df -h : Bağlanan disk boyutunu öğrenmek için de df komutu kullanabiliriz.

umount /dev/sdb1 : Disk eşlemeyi sonlandırmak için umount komutu kullanılır.

veya

umount /media/bellek

Disk Bölümleme ve Biçimlendirme

fdisk -l : Sistemdeki diskleri listelemek için I parametresi kullanılır.

Komut çıktı olarak diskleri ve disklerin bölümleriyle ilgili bilgi verir.

Biçimlendirme ve bölümleme işlemi için komuta parametre olarak işlem yapılacak diskin yolu verilir.

fdisk /dev/sdb

Disk biçimlendirildikten sonra uygun dosya sistemi mkfs komutu ile belirlenerek işlem tamamlanır.

mkfs -t <dosya_sistemi> </dev/disk_adi>

mkfs -t ext4 /dev/sdb1

Disk işlemleri için fdisk komutu kullanılabileceği gibi daha kolay arayüzü olan cfdisk komutu da kullanılabilir.

cfdisk /dev/sdb

Linux Kullanıcı İşlemleri

Kullanıcı Değiştirme

su caner : Kullanıcı hesabını değiştirmek için su komutu kullanılır.

Komut sonucunda aktif kullanıcı caner adlı kullanıcı olur.

Komutu en yetkili kullanıcı root ile çalıştırmak için sudo kumutu kullanılır.

sudo

Kullanıcı işlemleri ve bazu özel işlemlerde sudo komutunun kullanılması istenmeyen durumlar için faydalı olacaktır.

Kullanıcı oluşturma

Kullanıcı oluşturmak için aduser veya useradd komutları kullanılır.

sudo adduser caner

Komut kök dizindeki home dizinine kullanıcı dizini oluşturarak hesabı oluşturur.

sudo useradd caner

**Kullanıcı şifre değiştirme **

**Kullanıcı şifresini değiştirmek için passwd komutu kullanılır. **

passwd **

Komuta parametre olarak herhangi bir kullanıcı adı verilmediğinde aktif kullanıcı için işlem yapar.

sudo passwd caner

Komut sistemde bulunan caner kullanıcısının şifresini değiştirir.

Kullanıcı Silme

Kullanıcı silmek için userdel komutu kullanılır.

sudo userdel caner

Komut sadece kullanıcıyı silecektir, kullanıcıyı dosyaları ile birlikte silmek için r parametresi kullanılır.

sudo userdel -r caner

Grup Oluşturma

Kullanıcı grubu oluşturmak için groupadd komutu kullanılır.

sudo groupadd ogrenciler

Grupları listeleme

Kullanıcıların üye olduğu grupları listelemek için groups komutu kullanılır.

groups <kullanici_adi>

Grup silme

Kullanıcı grubu silmek için groupdel komutu kullanılır.

sudo groupdel ogrenciler

Kullanıcı yetkilendirme

Kullanıcı yetkilendirme işlemleri için usermod komutu ve parametreleri kullanılır.

sudo usermod -a -G

Kullanıcıyı grup ile belirtilen gruba ekler

Kullanıcıyı kilitleme

Kullanıcıyı kilitlemek veya dondurmak için usermod komutunun L parametresi kullanılır.

sudo usermod -L

Kullanıcı kilit kaldırma

Kilitlenmiş veya dondurulmuş kullanıcının kilidini açmak için usermod komutu U parametresi kullanılır.

sudo usermod -U

Kullanıcı listesi

Linux tabablı işletim sistemlerinde her şey bir dosya olduğunda kullanıcılari gruplar dosyalarda saklanır.

Kullanıcı listesi için /etc/passwd dosyasına bakılır.

Kullanıcı sayısını almak için Linux Çıktı Yönlendirme kullanılarak aşağıdaki gibi elde edilebilir.

cat /etc/passwd | wc -l

veya

wc -l /etc/passwd

Linux Sıkıştırma İşlemleri

Linux dağıtımlarında arşivleme veya yedekleme işlemleri için gzip, bzip2, lzma vb. yöntemler ve komutları mevcuttur.

Arşivleme ve sıkıştırma işlemleri farklı komutlarla yapılabileceği gibi sadece tar komutuna çeşitli parametre veripte yapılır.

tar <arsiv_adi.uzanti>

Komut Parametreleri

c — arşiv oluşturmak için

f — dosyaya yazdırmak için

t — arşivdeki dosyalaro listelemek için

v — komut çıktılarını ekrana yazdırmak için

x — arşiv dosyasını çıkarmak için

z — arşiv yöntemi olarak gzip kullanmak için

p — arşivdeli dosya ve dizin izinlerini de eklemek için

j — arşiv yöntemi olarak bzip2 kullanmak için kullanılır.

Aşağıdaki komut mevcut dizindeki tüm dosyaları arsiv.tar olarak arşivlemek için kullanılır.

tar –cvf arsiv.tar *

Listelemek için

tar –tf arsiv.tar

Detaylı listelemek için v komutu eklenebilir.

tar –tvf arsiv.tar

Arşiv dosyalarını çıkarmak için x parametresi kullanılır.

tar –xvf arsiv.tar

Arşive ekleme yapmak için r parametresi kullanılır.

tar –rf arsiv.tar

Arşivleri birleştirmek için A parametresi kullanılır.

tar –Af arsiv1.tar arsiv2.tar

Arşivi bzip2 yöntemine göre oluşturmak için j veya bzip2 parametersi kullanılır.

tar –jcf arsiv.tar.bz *

Arşivi gzip yöntemine göre oluşturmak için z veya gzip parametresi kullanılır.

tar –zcf arsiv.tar.gz *

Arşivi açarken dosya ve dizin izinlerini korumak için p parametresi kullanılır.

tar –xvfp arsiv.tar

Linux Network İşlemleri

Linux işletim sistemlerinde her şey bir dosya olduğu gibi network ayarları da dosyalarda tutulmaktadır.

Network Dosyaları

  • /etc/sysconfig/network dosyası
  • /etc/sysconfig/network-scripts dizini
  • /etc/hosts
  • /etc/resolv.conf
  • /etc/nsswitch.conf
  • /etc/services

Ayar dosyalarının her birisi farklı işlemler için kullanılmaktadır.

Network ayarları ifcfg ile başlayan dosyalarla ağ kartına göre eth0, eth1 vb. isimlerle tutulur.

Network ayarlarının içindeki,

DEVICE — Ağ kartının adını,

ONBOOT — Ağın açılıştaki aktif edilme durumunu,

BOOTPROTO — Network ayarlarının nasıl yapılacağını (static,dhcp, bootp),

IPADDR — IP adresini,

NETMASK — Ağ maskesini,

BROADCAST — Broadcast adresini,

GATEWAY — Gateway adresini belirtir.

Ayrıca MAC adresi Ağ tipi gibi çeşitli ayarlarda bulunmaktadır.

DHCP kullanarak IP alınmak istendiğinde DEVIC, BOOTPROTO ve ONBOOT ayarlarının yazılması yeterli olacaktır.

NETWORK İşlemleri

Dosyadaki değişikliklerin etkin olabilmesi için network servisinin yeniden başlatılması gerekir.

Ağı durdurmak için stop parametresi kullanılır.

service network stop

Ağı başlatmak için start.

service network start

Ağı yeniden başlatmak için restart veya reload parametresi.

service network restart

service network reload

Network bilgisini öğrenme

Ağ bilgilerini öğrenmek için ifconfig komutu kullanılabilir.

ifconfig

Komut çıktı olarak sistemdeki etkin ağ kartlarındaki IP adresi, MAC adresi, Paket vb. bilgileri listeler.

Belirli bir ağ kartının bilgisini almak için parametre olarak ağ kartının adının yazılması yeterli olacaktır.

ifconfig eth0

Komut ile ayrıca ağ kartına ait çeşitli geçici ayarlarda yapılabilir.

ifconfig eth0 <IP_Adresi> netmask <Netmask_Adresi> broadcast <Broadcast_Adresi>

Ayarların kalıcı olması için ağ kartına ait ayar dosyasının düzenlenmesi gerekir.

Ağ kartını devre dışı bırakmak için down parametresi kullanılır.

ifconfig eth0 down

ifdown eth0

Ağ kartını aktif etmek için up parametresi kullanılır.

ifconfig eth0 up

ifup eth0

Network ile ilgili bilgi almak için ayrıca ip komutu da kullanılabilir.

Ağ ayarlarını komut penceresinde çeşitli araçlarla görsel arayüz ile yapmak olası hataların önüne geçecektir.

Network Komutları

Network izleme, takibi vb, bilgileri almak için netstat komutu kullanılır.

netstat

Network istatistiklerini almak için i parametresi kullanılır.

netstat -i

Bir adresi kontrol etmek için ping komutu kullanılır.

ping

Gönderilecek paket sayısı için c parametresi kullanılır.

ping -c

Bir adrese erişim için kullanılan yol ile ilgili bilgi almak için traceroute komutu kullanılır.

traceroute

Uzaktaki makineye telnet protokolü ile bağlanmak için telnet komutu kullanılır.

telnet

Uzaktaki makineye ftp protokolü ile bağlanmak için ftp komutu kullanılır.

ftp

man : manuel

man ls : ls komutu hakkında bilgi istiyoruz

shutdown -h now : bilgisayarı kapattık

reboot : yeniden başlatmak için

history : yazılmış tüm komutları gösterir

top : çalışmakta olan process’leri gösteriyor. çıkış yapmak için q

ps aux : bilgisayarımda çalışan her şeyi gösteriyor

ps : bu shell dekileri gösterir

diff : iki dosyanın içeriğini satır karşılaştırır : diff dosya1.ext dosya2.ext

free : bellek kullanımını gösterir

— uname –r: Kernel sürümünü gösterir.

— uname –s: Sistem ismini gösterir.

— uname –v: İşletim sisteminin versiyonunu gösterir.

— uname –a: Yukarıdaki komutlar ve diğer uname komutlarının tamamını gösterir.

“Who” komutu o anda sistemde oturum açmış kullanıcıların listesini gösterir.

gzip ile sıkıştıma ve açma yöntemi

gzip -9 dosya : Dosya sıkıştırmak için

Belirttiğimiz dosya’yı en iyi şekilde sıkıştırır ve dosya.gz haline getirir.

gunzip dosya.gz : Dosya açmak için.

gzip ile sıkıştırılmış dosya.gz dosyasını dosya olarak açar.

bzip2 ile sıkıştırma ve açma yöntemi

Dosya sıkıştırmak için

bzip2 dosya

Belirtilen dosya’yı en iyi şekilde sıkıştırır ve dosya.bz2 haline getirir. Çoğunlukla gzip’den daha iyi sıkıştırır.

Dosya açmak için

bunzip2 dosya.bz2

bzip2 ile sıkıştırılmış dosya.bz2 dosyasını dosya olarak açar.

tar ile depolama ve açma yöntemi

Dosya depolamak için

tar -cvf dosya.tar dosya

Belirtilen dosya’yı depolar dosya.tar haline getirir.

Dosya açmak için

tar -xvf dosya.tar

tar ile depolanmış dosya.tar dosyasını dosya olarak açar.

tar.gz ile sıkıştırma ve açma yöntemi

Dosya sıkıştırmak için

tar -zcvf dosya.tar.gz klasor1 klasor2 dosya

Belirtilen klasor ve/veya dosya’ları dosya.tar dosyası haline getirir ve ardından gzip ile sıkıştırıp dosya.tar.gz haline getirir.

Dosya açmak için

tar -zxvf dosya.tar.gz

İsmi dosya.tar.gz gibi belirtilen sıkıştırılmış arşiv dosyasını bulunulan klasör’e açar. Uzantısı .tar.gz olan dosyalardan başka .tgz olan dosyaları da açar.

Dosyayı farklı klasör’e açmak için

tar -zxvf dosya.tar.gz -C klasor

Sıkıştırılmış dosya.tar.gz dosyasını belirtilen klasor’e açar.

zip ile sıkıştırma ve açma yöntemi

Dosya sıkıştırmak için

zip -r dosya.zip dosya_yada_klasor

klasor ve/veya dosya’ları sıkıştırır ve dosya.zip haline getirir.

Dosya açmak için

unzip dosya.zip

zip ile sıkıştırılmış dosya.zip dosyasını dosya olarak açar.

Şifreli dosya açmak için

unzip -P Şifre dosya.zip

zip ile sıkıştırılmış şifreli dosya.zip dosyasını dosya olarak açar.

rar ile sıkıştırma ve açma yöntemi

Dosya sıkıştırmak için

rar a -ap dosya.rar dosya_yada_klasor

klasor ve/veya dosya’ları sıkıştırır ve dosya.rar haline getirir.

Şifreli dosya sıkıştırmak için

rar a -ap -p dosya.rar dosya_yada_klasor

klasor ve/veya dosya’ları şifreli olarak sıkıştırır ve dosya.rar haline getirir. Not : Şifreyi iki kez sorar.

Dosya açmak için : unrar e dosya.rar

rar ile sıkıştırılmış dosya.rar dosyasını dosya olarak açar.

Şifreli dosya açmak için

unrar e -p Şifre dosya.rar

rar ile sıkıştırılmış şifreli dosya.rar dosyasını dosya olarak açar.

Timezone Edit

$ sudo timedatectl set-timezone Asia/Istanbul

Keyboard to tr

setxkbmap tr

User İşlemleri

User ekleme

$ sudo passwd emre

User silme

$ sudo deluser emre

User şifre ekleme

passwd emre

User listeleme

$ sudo cat /etc/passwd

User paralo hashleri

$ sudo cat /etc/shadow

Dosya Erişim Yetkilendirme

User yetkilendirme

$ chmod u+rwx dosyadi

Group yetkilendirme

$ chmod g+rwx dosyadi

Other yetkilendirme

$ chmod o+rwx dosyadi

User yetki alma

$ chmod u-rwx dosyadi

Group yetki alma

$ chmod g-rwx dosyadi

Other yetki alma

$ chmod o-rwx dosyadi

okuma(r): Klasör listesini ve dosya içeriğini görüntüleme.

yazma(w): Dosya veya klasör üzerinde değişiklik yapma.

çalıştırma(x): Hedef dosyayı çalıştırma veya klasör içerisine erişme.

Root user geçişi

Sudo su

Komutu ile root kullanıcısına geçiş yapılır.

Exit dersek tekrar default kullanıcıya geri geçiş yapılır.

Linux Os Update

apt-get update

apt-get upgrade

--

--

Emre Marangoz
Emre Marangoz

No responses yet